Büyük müşterilerle yapılan sözleşmelerde aylık tedarik öngörülürken, e-ticaret kampanyaları aynı SKU’yu sıfıra indirebilir. Depo iki taraftan da eleştirilir; satın alma departmanının ilk tepkisi stok ekleme olur. Ancak stok artırıldığında, hem durgun ürünler hem de stoksuzluk hâlâ bir arada kalır; çünkü sorun, raf alanı değil, taahhüt kurallarıdır. Kullanılabilir miktar taahhüdü (ATP), önce kime “var” diyebileceğini hesaplar: depoda bulunan, yolda olan, güvenlik stoku ve zaten taahhüt edilen miktarlar; ardından bu rakamlar kanal stratejisine göre ayrılır. Böylece stok kapışması bir algoritma haline gelir; artık kimin sesi daha yüksek olduğuna bakılmaz.
ATP, stoku saklamak değil, taahhütleri netleştirmek; e-ticaret ile büyük müşterilerin, depo içinde değil, belirlenen kurallar çerçevesinde rekabet etmesini sağlar.
Taahhütler kanallara göre ayrılmalıdır
Büyük müşterilere sözleşme kontenjanı, e-ticarete kampanya kontenjanı, spot perakendeye ise ortak havuz bırakılmalıdır. Fazla satış yalnızca fazla satışa izin verilen havuzlarda gerçekleşebilir ve bu durum yeniden stoklama veya kampanyanın durdurulmasını tetikler. Kampanya başlamadan önce kontenjan donatılır, bitiminde ise tüketilmemiş miktar serbest bırakılır; böylece “kampanya bitti ama hâlâ ürün elde tutuluyor” gibi durumlar önlenir.
- ATP = Depoda bulunan + Yolda olan güvenilir bölüm − Zaten taahhüt edilen − Güvenlik stoku (stratejiye göre).
- Kanal kontenjanları, sipariş onayında kesilir; iptallerde ise zamanında serbest bırakılır.
- Stoksuzlukta öncelik sıralaması: sözleşme, ödeme yapılmış, kampanya, tahmin; bu düzenlemeler sahada karar verilmeden, yazılı olarak belirlenmelidir.
Stok ekleme en son adımdır
Kontenjan yetersizse, önce tüketilmemiş kampanya miktarını kaydırıp kaydırılamayacağına, teslimat süresi konusunda müzakere edip edilemeyeceğine bakılır; ancak tüm bunlar başarısız olursa, o zaman acil satın alma devreye girer. XYN dijitalleşme sistemi, sipariş taahhütlerini ve kanal kontenjanlarını aynı ATP üzerinde hesaplar; e-ticaret ile büyük müşteriler, gerçekçi ve yerine getirilebilecek rakamları görür. Stok kapışması ortadan kalkar; sorun ürünün artması değil, taahhütlerin daha sağlam hale gelmesidir.
Öncelikle ATP kuralları uygulanmalı, ardından iki haftalık fazla stoklama gerekip gerekmediği tartışılmaldır. Kurallar yoksa, iki haftalık fazla stoklama bile ilk kampanyada tükenir.
